Tradycyjny podkurzacz pszczelarski

Tradycyjny podkurzacz pszczelarski – nieodzowny rekwizyt pasieczny

Podkurzacz (nazywany też dymiarką) to jedno z najważniejszych narzędzi używanych w gospodarstwie pasiecznym od ponad wieku. Zanim w drugiej połowie XIX wieku wynaleziono podkurzacz z miechem, pszczelarze odymiali ule, używając mało precyzyjnych fajek, glinianych naczyń z węglem lub tlących się kawałków próchna. Wprowadzenie przenośnego podkurzacza z ręcznym podmuchem zrewolucjonizowało pracę w pasiece, czyniąc ją bezpieczniejszą zarówno dla pszczelarza, jak i dla samych owadów.

Budowa i mechanizm działania

Konstrukcja podkurzacza opiera się na prostym, ale niezawodnym układzie mechanicznym:

• Palenisko (cylinder): Metalowy pojemnik odporny na wysokie temperatury, w którym umieszczano materiał palny (np. wysuszone próchno drzewne, suszony twardy grzyb-huba, prasowane trociny czy wytłoki).
• Rura i pokrywa stożkowa: U góry zamontowana jest uchylna pokrywa w kształcie lejka z perforacjami, która kieruje strumień dymu w wybrane miejsce ula.
• Miech skórzany: Drewniano-skórzany mieszek sprężynowy zamontowany z boku korpusu. Ściskanie go ręką wdmuchuje powietrze do dna paleniska, podtrzymując żar i wypychając gęsty dym przez dziubek.

Reakcja pszczół na dym

Wbrew obiegowej opinii dym nie uśpi ani nie krzywdzi owadów. Zadymienie wnętrza ula uaktywnia u pszczół pierwotny instynkt obronny wywołany zagrożeniem pożarowym. Pszczoły rzucają się do zapasów miodu i napełniają nim swoje wola, aby w razie potrzeby opuścić gniazdo. Najedzony odwłok pszczoły staje się sztywny, co uniemożliwia pszczole łatwe zgięcie ciała i użądlenie. Ponadto dym maskuje feromony alarmowe wysyłane przez strażniczki ula.

Znaczenie w historii pszczelarstwa

Prezentowany podkurzacz ze skórzanym miechem jest doskonałym przykładem rzemieślniczego oprzyrządowania pasiecznego z przełomu XIX i XX wieku. Mimo upływu lat i rozwoju technologii, ogólny schemat budowy podkurzacza pszczelarskiego pozostał właściwie niezmieniony do dnia dzisiejszego.